Twee derde van de supermarkt is sterk bewerkt…

Spaartje analyseerde 78.000 producten via NOVA. Dit is wat de data zegt.

Je staat in de supermarkt, pakt een rijstwafel met yoghurtlaag, en denkt: goed bezig. Licht. Verantwoord. Maar in onze database staat dat product gewoon als NOVA 4 — dezelfde categorie als chips en frisdrank.

Dat is niet om je schuldig te laten voelen. Het is gewoon wat de data laat zien.

We hebben 78.000 producten in 13 Nederlandse supermarkten geclassificeerd op bewerkingsgraad, via het internationaal erkende NOVA-systeem.^* En de uitkomsten? Die verrassen zelfs ons.

64% van het supermarktschap is ultra-bewerkt

NOVA 4 — de categorie voor producten met industriële additieven die je thuis nooit gebruikt: emulgatoren, kunstmatige aroma's, gemodificeerd zetmeel — is niet de uitzondering. Het is de norm.

Van alle geclassificeerde producten valt 64% in NOVA 4.

De voor de hand liggende categorieën bevestigen het beeld: snoep (95%), chocolade (95%), koekjes (94%). Maar dan wordt het interessant.

De glutenvrij paradox: je ruilt tarwe in voor E-nummers

Veel mensen kiezen bewust voor glutenvrije producten. Logisch — voor mensen met coeliakie is het een must, en voor anderen voelt het als een gezondere keuze. Maar kijk wat de data zegt: 85% van de glutenvrij-afdeling is NOVA 4.

Glutenvrij brood. Glutenvrije pasta. Glutenvrije snacks. Ze missen het gluten, maar bevatten precies de ingrediënten die een product ultra-bewerkt maken. Je lost één ding op en neemt er stilletjes een ander voor terug.

Sappen: klinkt gezond, is het vaak niet

63% van de producten in het sappenschap is NOVA 4.

Hoe? Het verschil zit tussen 100% geperst sap (simpelweg fruit — NOVA 1) en een “multivitamine fruitdrank” of “vitaminedrink 0%”. Die tweede variant bevat geconcentraten, zoetstoffen, kunstmatige vitamines en aroma's. Staat in hetzelfde schap, is qua samenstelling dichter bij frisdrank.

De naam op de verpakking zegt niets over de inhoud.

Producten die je misschien niet verwacht in NOVA 4

Dit zijn echte producten uit onze database:

Actimel Drinkyoghurt — actieve culturen, maar ook modificatoren en smaakstoffen
Activia Yoghurt (met smaak) — zelfde verhaal
Granola “naturel” — suiker, glucosestroop, plantaardig vet
“0% vet yoghurt perzik” — zonder vet, mét smaakstoffen en verdikkingsmiddelen
Vitaminedrinks — verkocht als supplement, geconstrueerd als bewerkt product
Rijstwafels met yoghurtlaag — de rijst zelf is NOVA 1, de coating maakt het NOVA 4

De gemeenschappelijke deler: claims als “0%”, “bio”, “naturel” of “vitamine” zeggen niets over bewerkingsgraad. Ze zijn marketing, geen informatie.

Ultra-bewerkt is niet goedkoper — het is gewoon overal

Het populaire verhaal: we eten zo veel bewerkt voedsel omdat het goedkoop is. De data klopt dat verhaal niet.

Categorie	Mediane prijs
NOVA 1 (onbewerkt)	€2,69
NOVA 4 (ultra-bewerkt)	€2,66

Drie cent verschil. Ultra-bewerkt voedsel is niet goedkoper. Het is alleen in elk schap, in elke categorie, in elk prijssegment aanwezig.

Dezelfde Nederlandse klant, heel andere supermarkt

Welke winkel je kiest, maakt meer uit dan je denkt.

Supermarkt	% sterk bewerkt
Poiesz	70%
SPAR	70%
Jumbo	68%
Albert Heijn	62%
Aldi	53%
Ekoplaza	27%

Poiesz versus Ekoplaza: dezelfde Nederlandse boodschapper, maar 2,5x meer kans op een ultra-bewerkt product afhankelijk van welke winkel je binnenstapt. Dat is geen klein verschil in assortiment — dat is een fundamenteel ander idee van wat een supermarkt verkoopt.

Wat kun je hiermee?

Bewustzijn is stap één. Maar we weten ook dat niemand bij elke aankoop de ingrediëntenlijst wil lezen.

Daarom hebben we in Spaartje de filter “Vermijd sterk bewerkte producten” toegevoegd. Zet je hem aan, dan filtert de app automatisch NOVA 4-producten weg uit je zoekresultaten. Geen dieet. Geen verbod. Gewoon een eerlijker beeld van wat er in je mandje belandt.

Gewoon boodschappen doen, maar dan met iets meer inzicht.

Over deze analyse

Gebaseerd op analyse van ~78.000 producten in 13 Nederlandse supermarkten (april 2026). Bewerkingsgraad bepaald via NOVA-classificatie. Producten zonder score (45%) niet meegenomen in percentages.

* Wat is NOVA?

NOVA is een voedselclassificatiesysteem dat producten indeelt naar de aard, omvang en doel van industriële bewerking — niet naar hun voedingswaarde. Het werd in 2009 ontwikkeld door epidemioloog Carlos Monteiro en zijn team aan de Universiteit van São Paulo (Brazilië), en is sindsdien overgenomen door de Pan American Health Organization (PAHO/WHO) en vermeld in publicaties van de Food and Agriculture Organization (FAO) van de Verenigde Naties als referentiekader voor voedingsbeleid.

NOVA onderscheidt vier groepen:

Groep 1 — Onbewerkt of minimaal bewerkt: eetbare delen van planten en dieren, eventueel gedroogd, gemalen, gepasteuriseerd of ingevroren. Bijvoorbeeld vers fruit, eieren, melk, gedroogde peulvruchten, rijst.
Groep 2 — Culinaire ingrediënten: stoffen uit groep 1 of uit de natuur die worden gebruikt om te koken. Bijvoorbeeld olijfolie, boter, suiker, zout.
Groep 3 — Bewerkte voedingsmiddelen: producten gemaakt door zout, suiker of olie toe te voegen aan groep 1, meestal met 2–3 ingrediënten. Bijvoorbeeld kaas, ambachtelijk brood, ingemaakte groenten, gerookte vis.
Groep 4 — Ultra-bewerkte voedingsmiddelen: industriële formuleringen met vijf of meer ingrediënten, vaak inclusief stoffen die je thuis niet gebruikt: glucose-fructosestroop, gehydrogeneerde vetten, eiwitisolaten, emulgatoren, kunstmatige aroma's en kleurstoffen. Bijvoorbeeld frisdrank, koekjes, kant-en-klaarmaaltijden, ontbijtgranen met smaakjes, de meeste “snacks”.

Bronnen: FAO — Ultra-processed foods, diet quality, and health using the NOVA classification system (2019); PAHO — Healthy Eating; Monteiro CA et al., Public Health Nutrition (2019).

Twee derde van de supermarkt is sterk bewerkt — ook je "gezonde" keuzes